| |
OGÓLNE
WPROWADZENIE DO MSZAŁU RZYMSKIEGO
ROZDZIAŁ
III
FUNKCJE I POSŁUGI WE MSZY ŚWIĘTEJ
91.
Celebracja Eucharystii jest czynnością Chrystusa i Kościoła, czyli
świętego ludu zjednoczonego i zorganizowanego pod zwierzchnictwem
biskupa.
Należy ona do całego Ciała Kościoła, ujawnia je i na nie oddziałuje;
poszczególnych zaś jego członków dotyczy w różny sposób, zależnie
od zróżnicowania stanów, funkcji i aktualnego uczestnictwa 74.
W ten sposób lud chrześcijański, "rodzaj wybrany, królewskie
kapłaństwo, lud święty, naród nabyty" ujawnia swoją zwartą
i hierarchiczną strukturę 75.
Wszyscy więc, czy to wyświęceni szafarze, czy to świeccy wierni,
pełniący swój urząd posługi lub swoją funkcję, winni wykonywać tylko
to wszystko, co do nich należy 76.
I.
FUNKCJE WYNIKAJĄCE ZE ŚWIĘCEŃ
92.
Wszelką prawowitą celebracją Eucharystii kieruje biskup osobiście
albo przez prezbiterów, swoich współpracowników 77.
Kiedy biskup uczestniczy we Mszy świętej, na której jest zgromadzony
lud, wypada, aby on sam celebrował Eucharystię i zespolił ze sobą
w świętej czynności prezbiterów jako koncelebransów. Dzieje się
tak nie dla powiększenia zewnętrznej okazałości obrzędu, lecz celem
ukazania w jaśniejszym świetle misterium Kościoła, "sakramentu
jedności" 78.
Jeśli zaś biskup nie celebruje Eucharystii, lecz powierza to komuś
innemu, wtedy wypada, aby ubrany w albę oraz stułę i kapę, oraz
mając krzyż noszony na piersiach, przewodniczył Liturgii słowa i
pod koniec Mszy świętej udzielił błogosławieństwa 79.
93.
Także prezbiter, który na mocy święceń posiada w Kościele świętą
władzę składania Ofiary w osobie Chrystusa 80,
na tejże podstawie przewodniczy tu i teraz zgromadzonemu ludowi,
kieruje jego modlitwą, głosi mu orędzie zbawienia oraz jednoczy
ze sobą lud w składaniu Ofiary Bogu Ojcu przez Chrystusa, w Duchu
Świętym; rozdaje braciom Chleb życia wiecznego i razem z nimi go
spożywa. Kiedy więc celebruje Eucharystię, winien służyć Bogu i
ludowi z godnością i pokorą, a sposobem zachowania się i wypowiadania
Bożych słów ukazywać wiernym żywą obecność Chrystusa.
94.
Na mocy przyjętych święceń diakon zajmuje pierwsze po prezbiterze
miejsce wśród tych, którzy pełnią posługę w celebracji Eucharystii.
Święty stan diakonatu już od czasów apostolskich cieszył się w Kościele
wielkim szacunkiem 81.
We Mszy świętej diakon wykonuje właściwe mu funkcje: głosi Ewangelię,
niekiedy przepowiada słowo Boże, wygłasza intencje modlitwy powszechnej,
pomaga kapłanowi, przygotowując ołtarz i usłuŹgując przy sprawowaniu
Ofiary, rozdziela wiernym Eucharystię, zwłaszcza pod postacią wina,
a niekiedy także wzywa lud do wykonywania pewnych gestów i przyjmowania
postaw ciała.
II.
FUNKCJE LUDU BOŻEGO
95.
Podczas sprawowania Mszy wierni tworzą świętą społeczność, lud nabyty
przez Boga i królewskie kapłaństwo, aby dziękować Bogu, składać
w ofierze niepokalaną Hostię, nie tylko przez ręce kapłana, lecz
także razem z nim, i uczyć się ofiarowania samych siebie 82.
Niech się tedy starają okazywać to przez głęboką pobożność i miłość
względem braci uczestniczących w tej samej celebracji.
Niechaj się też wystrzegają wszelkiego indywidualizmu i podziału,
pamiętając o tym, że mają wspólnego Ojca w niebie i że wobec tego
wszyscy wzajemnie dla siebie są braćmi.
96. Niech tworzą jedno ciało, kiedy słuchają słowa
Bożego, czy też biorą udział w modlitwach i w śpiewie, a szczególnie
kiedy wspólnie składają ofiarę i wspólnie przystępują do stołu Pańskiego.
Jedność tę pięknie ukazuje wspólne zachowywanie tych samych gestów
i postaw ciała.
97.
Niech zatem wierni z radością służą Bożemu ludowi, ilekroć się ich
zaprasza do pełnienia jakiejś szczególnej posługi lub funkcji liturgicznej.
III.
SZCZEGÓLNE FUNKCJE LITURGICZNE
Posługa
ustanowionych akolitów i lektorów
98.
Akolita jest ustanowiony po to, aby usługiwał przy ołtarzu oraz
pomagał kapłanowi i diakonowi. Przede wszystkim ma przygotowywać
ołtarz i naczynia liturgiczne oraz w razie potrzeby rozdawać wiernym
Eucharystię, której jest szafarzem nadzwyczajnym 83.
W posługiwaniu przy ołtarzu akolita ma właściwe mu funkcje (por.
nry 187-193), które on sam winien pełnić.
99.
Lektor jest ustanowiony do wykonywania czytań z Pisma świętego,
z wyjątkiem Ewangelii. Może on podawać intencje modlitwy powszechnej,
a gdy nie ma psałterzysty, może również wykonać psalm między czytaniami.
W celebracji eucharystycznej lektor ma właściwą mu funkcję (por.
nry 194-198), którą on sam winien pełnić.
Pozostałe
funkcje
100.
Gdy nie ma ustanowionego akolity, do posługiwania przy ołtarzu oraz
do pomocy kapłanowi i diakonowi mogą być upoważnieni świeccy ministranci,
którzy noszą krzyż, świece, kadzielnicę, chleb, wino, wodę lub też
zostają wyznaczeni do rozdzielania Komunii świętej jako szafarze
nadzwyczajni 84.
101.
Gdy nie ma ustanowionego lektora, do wykonywania czytań
z Pisma świętego winny być upoważnione inne osoby świeckie, nadające
się do pełnienia tej funkcji i starannie przygotowane, ażeby wierni,
słuchając natchnionych czytań, przejęli się żywą miłością Pisma
świętego 85.
102.
Zadaniem psałterzysty jest wykonywanie psalmu lub innej pieśni biblijnej
zamieszczonej między czytaniami. Aby psałterzysta mógł poprawnie
pełnić swoją funkcję, powinien koniecznie posiąść sztukę wykonywania
psalmodii oraz zdobyć umiejętność prawidłowej wymowy i dykcji.
103.
Wśród wiernych odrębną funkcję liturgiczną pełni zespół śpiewaków
lub chór, którego zadaniem jest należyte wykonywanie przeznaczonych
dla niego części oraz troska o to, aby wierni brali czynny udział
w śpiewie 86. Uwagi dotyczące
chóru odnoszą się również, z zachowaniem odpowiednich zmian, do
wszystkich wykonawców muzyki, a szczególnie do organisty.
104.
Powinien być również kantor albo dyrygent chóru, który by podtrzymywał
śpiew całego ludu i nim kierował. Co więcej, gdy nie ma chóru, kantor
winien czuwać nad wykonaniem poszczególnych śpiewów; wierni uczestniczą
w śpiewie części, które do nich należą 87.
105.
Funkcję liturgiczną pełnią także:
a) Zakrystian, który starannie przygotowuje księgi
liturgiczne, szaty i wszystkie inne przedmioty konieczne w celebracji
Mszy świętej.
b) Komentator, który za pomocą objaśnień i pewnych
pouczeń wprowadza wiernych w liturgię i przygotowuje ich do lepszego
jej zrozumienia. Uwagi podawane przez komentatora powinny być starannie
przygotowane, zwięzłe i jasne. Podczas pełnienia swej funkcji komentator
stoi w odpowiednim do tego miejscu, mając przed sobą wiernych, ale
nie na ambonie.
c) Ci, którzy zbierają ofiary w kościele.
d) Ci, którzy w pewnych krajach przyjmują wiernych
w drzwiach kościoła, wskazują im właściwe miejsca i utrzymują porządek
w czasie procesji.
106.
Wypada, aby przynajmniej w katedrach i w większych kościołach był
odpowiednio przygotowany mistrz ceremonii, który by się troszczył
o należytą organizację czynności liturgicznych oraz o wykonywanie
ich przez wyświęconych szafarzy i przez wiernych świeckich w sposób
godny, w należytym porządku i pobożnie.
107.
Funkcje liturgiczne, które nie są właściwe dla kapłana
lub diakona i o których jest mowa wyżej (nry 100-106), proboszcz
lub rektor kościoła może powierzyć także odpowiednio przygotowanym
wiernym świeckim 88 poprzez
liturgiczne błogosławieństwo lub upoważnienie przekazane na określony
czas. Jeśli chodzi o funkcję posługiwania kapłanowi przy ołtarzu,
winny być przestrzegane normy ustalone przez biskupa dla jego diecezji.
IV.
PODZIAŁ FUNKCJI I PRZYGOTOWANIE CELEBRACJI
108.
Jeden i ten sam kapłan winien zawsze wykonywać urząd posługi przewodniczenia
we wszystkich częściach celebracji, z wyjątkami właściwymi Mszy
świętej, w której bierze udział biskup (por. wyżej nr 92).
109.
Jeśli jest kilka osób, które mogą pełnić tę samą funkcję,
wówczas nic nie stoi na przeszkodzie, by podzieliły one między siebie
różne części tej funkcji. Na przykład jeden z diakonów może wykonać
części przeznaczone do śpiewu, drugi usługiwać przy ołtarzu; gdy
jest kilka czytań, dobrze będzie rozdzielić je między kilku lektorów
itp. Nie wypada jednak, aby kilka osób dzieliło między siebie jedyny
element celebracji, np. by dwóch lektorów wykonywało, jeden po drugim,
to samo czytanie. Wyjątkiem jest opis Męki Pańskiej.
110.
Jeśli we Mszy świętej z udziałem ludu jest tylko jeden usługujący,
winien wykonywać różne funkcje.
111.
Każdą celebrację liturgiczną należy starannie przygotować przy zgodnym
współudziale wszystkich zainteresowanych oraz przy użyciu mszału
i innych ksiąg liturgicznych, tak co do strony obrzędowej, jak i
spraw duszpasterskich czy muzyki. Dokonuje się tego pod kierunkiem
rektora kościoła, uwzględniając także zdanie wiernych w sprawach,
które ich bezpośrednio dotyczą. Kapłanowi zaś przewodniczącemu celebracji
przysługuje zawsze prawo decydowania o tym, co należy do jego zadań
89.
|