| |
OGÓLNE
WPROWADZENIE DO MSZAŁU RZYMSKIEGO
ROZDZIAŁ III
FUNKCJE
I POSŁUGI WE MSZY ŚWIĘTEJ
91.
Celebracja Eucharystii jest czynnością
Chrystusa i Kościoła, czyli świętego ludu zjednoczonego i zorganizowanego
pod zwierzchnictwem biskupa.
Należy ona do całego Ciała Kościoła, ujawnia je i na nie oddziałuje;
poszczególnych zaś jego członków dotyczy w różny sposób, zależnie
od zróżnicowania stanów, funkcji i aktualnego uczestnictwa 75.
W ten sposób lud chrześcijański, rodzaj wybrany, królewskie kapłaństwo,
lud święty, naród nabyty ujawnia swoją zwartą i hierarchiczną strukturę
76. Wszyscy więc, czy to
wyświęceni szafarze czy to świeccy wierni, pełniący swój urząd posługi
lub swoją funkcję, winni wykonywać tylko to wszystko, co do nich
należy 77.
I.
FUNKCJE WYNIKAJĄCE ZE ŚWIĘCEŃ
92.
Wszelką prawowitą celebracją Eucharystii
kieruje biskup osobiście albo przez prezbiterów, swoich współpracowników
78.
Kiedy biskup uczestniczy we Mszy świętej, na której jest zgromadzony
lud, wypada, aby on sam celebrował Eucharystię i zespolił ze sobą
w świętej czynności prezbiterów jako koncelebransów. Dzieje się
tak nie dla powiększenia zewnętrznej okazałości obrzędu, lecz celem
ukazania w jaśniejszym świetle misterium Kościoła, sakramentu jedności
79.
Jeśli zaś biskup nie celebruje Eucharystii, lecz powierza to komuś
innemu, wtedy wypada, aby ubrany w albę oraz stułę i kapę, oraz
mając krzyż noszony na piersiach, przewodniczył Liturgii słowa i
pod koniec Mszy świętej udzielił błogosławieństwa 80.
93.
Także prezbiter, który na mocy
święceń posiada w Kościele świętą władzę składania Ofiary w osobie
Chrystusa 81, na tejże podstawie przewodniczy
tu i teraz zgromadzonemu ludowi, kieruje jego modlitwą, głosi mu
orędzie zbawienia oraz jednoczy ze sobą lud w składaniu Ofiary Bogu
Ojcu przez Chrystusa, w Duchu Świętym; rozdaje braciom Chleb życia
wiecznego i razem z nimi go spożywa. Kiedy więc celebruje Eucharystię,
winien służyć Bogu i ludowi z godnością i pokorą, a sposobem zachowania
się i wypowiadania Bożych słów ukazywać wiernym żywą obecność Chrystusa.
94.
Na mocy przyjętych święceń diakon zajmuje
pierwsze po prezbiterze miejsce wśród tych, którzy pełnią posługę
w celebracji Eucharystii. Święty stan diakonatu już od czasów
apostolskich cieszył się w Kościele wielkim szacunkiem 82.
We Mszy świętej diakon wykonuje właściwe mu funkcje: głosi Ewangelię,
niekiedy przepowiada Boże słowo, wygłasza intencje modlitwy powszechnej,
pomaga kapłanowi przygotowując ołtarz i usługując przy sprawowaniu
Ofiary, rozdziela wiernym Eucharystię, zwłaszcza pod postacią wina,
a niekiedy także wzywa lud do wykonywania pewnych gestów i przyjmowania
postaw ciała.
II.
FUNKCJE LUDU BOŻEGO
95.
Podczas sprawowania Mszy wierni
tworzą świętą społeczność, lud nabyty przez Boga i królewskie kapłaństwo,
aby dziękować Bogu, składać w ofierze niepokalaną Hostię nie tylko
przez ręce kapłana, lecz także razem z nim, i uczyć się ofiarowania
samych siebie 83. Niech
się tedy starają okazywać to przez głęboką pobożność i miłość względem
braci uczestniczących w tej samej celebracji.
Niechaj się też wystrzegają wszelkiego indywidualizmu i podziału,
pamiętając o tym, że mają wspólnego Ojca w niebie i że wobec tego
wszyscy wzajemnie dla siebie są braćmi.
96. Niech tworzą jedno ciało, kiedy słuchają Bożego
słowa, czy też biorą udział w modlitwach i w śpiewie, a szczególnie
kiedy wspólnie składają ofiarę i wspólnie przystępują do stołu Pańskiego.
Jedność tę pięknie ukazuje wspólne zachowywanie tych samych gestów
i postaw ciała.
97.
Niech zatem wierni z radością służą Bożemu ludowi, ilekroć się ich
zaprasza do pełnienia jakiejś szczególnej posługi lub funkcji liturgicznej.
III.
SZCZEGÓLNE FUNKCJE LITURGICZNE
Posługa
ustanowionych akolitów i lektorów
98.
Akolita jest ustanowiony po to, aby usługiwał przy ołtarzu oraz
pomagał kapłanowi i diakonowi. Przede wszystkim ma przygotowywać
ołtarz i naczynia liturgiczne oraz w razie potrzeby rozdawać wiernym
Eucharystię, której jest szafarzem nadzwyczajnym 84.
W posługiwaniu przy ołtarzu akolita ma
właściwe mu funkcje (por. nry 187-193), które on sam winien pełnić.
99.
Lektor jest ustanowiony do wykonywania czytań z Pisma Świętego,
z wyjątkiem Ewangelii. Może on podawać intencje modlitwy powszechnej,
a gdy nie ma psałterzysty, może również wykonać psalm między czytaniami.
W celebracji eucharystycznej lektor ma właściwą mu funkcję (por.
nry 194-198), którą on sam winien pełnić.
Pozostałe
funkcje
100.
Gdy nie ma ustanowionego akolity, do posługiwania
przy ołtarzu oraz do pomocy kapłanowi i diakonowi mogą być upoważnieni
świeccy ministranci, którzy noszą krzyż, świece, kadzielnicę, chleb,
wino, wodę lub też zostają wyznaczeni do rozdzielania Komunii świętej
jako szafarze nadzwyczajni 85.
101.
Gdy nie ma ustanowionego lektora, do wykonywania czytań z Pisma
Świętego winny być upoważnione inne osoby świeckie, nadające się
do pełnienia tej funkcji i starannie przygotowane, ażeby wierni
słuchając natchnionych czytań, przejęli się żywą miłością Pisma
Świętego 86.
102.
Zadaniem psałterzysty jest wykonywanie psalmu lub innej
pieśni biblijnej zamieszczonej między czytaniami. Aby psałterzysta
mógł poprawnie pełnić swoją funkcję, powinien koniecznie posiąść
sztukę wykonywania psalmodii oraz zdobyć umiejętność prawidłowej
wymowy i dykcji.
103.
Wśród wiernych odrębną funkcję liturgiczną pełni zespół
śpiewaków lub chór, którego zadaniem jest należyte wykonywanie przeznaczonych
dla niego części oraz troska o to, aby wierni brali czynny udział
w śpiewie 87. Uwagi dotyczące chóru odnoszą
się również, z zachowaniem odpowiednich zmian, do wszystkich wykonawców
muzyki, a szczególnie do organisty.
104.
Powinien być również kantor albo dyrygent chóru, który by podtrzymywał
śpiew całego ludu i nim kierował. Co więcej, gdy nie ma chóru, kantor
winien czuwać nad wykonaniem poszczególnych śpiewów; wierni uczestniczą
w śpiewie części, które do nich należą 88.
105.
Funkcję liturgiczną pełnią także:
a) Zakrystian,
który starannie przygotowuje księgi liturgiczne, szaty i wszystkie
inne przedmioty konieczne w celebracji Mszy świętej.
b) Komentator, który za pomocą objaśnień
i pewnych pouczeń wprowadza wiernych w liturgię i przygotowuje ich
do lepszego jej zrozumienia. Uwagi podawane przez komentatora powinny
być starannie przygotowane, zwięzłe i jasne. Podczas pełnienia swej
funkcji komentator stoi w odpowiednim do tego miejscu, mając przed
sobą wiernych, ale nie na ambonie.
c) Ci, którzy zbierają ofiary w kościele.
d) Ci, którzy w pewnych krajach przyjmują
wiernych w drzwiach kościoła, wskazują im właściwe miejsca i utrzymują
porządek w czasie procesji.
106.
Wypada, aby przynajmniej w katedrach i
w większych kościołach był odpowiednio przygotowany mistrz ceremonii,
który by się troszczył o należytą organizację czynności liturgicznych
oraz o wykonywanie ich przez wyświęconych szafarzy i przez wiernych
świeckich w sposób godny, w należytym porządku i pobożnie.
107.
Funkcje liturgiczne, które nie są właściwe
dla kapłana lub diakona i o których jest mowa wyżej (nry 100-106),
proboszcz lub rektor kościoła może powierzyć także odpowiednio przygotowanym
wiernym świeckim 89 poprzez liturgiczne
błogosławieństwo lub upoważnienie przekazane na określony czas.
Jeśli chodzi o funkcję posługiwania kapłanowi przy ołtarzu, winny
być przestrzegane normy ustalone przez biskupa dla jego diecezji.
IV.
PODZIAŁ FUNKCJI I PRZYGOTOWANIE CELEBRACJI
108.
Jeden i ten sam kapłan winien zawsze wykonywać
urząd posługi przewodniczenia we wszystkich częściach celebracji,
z wyjątkami właściwymi dla Mszy świętej, w której bierze udział
biskup (por. wyżej nr 92).
109. Jeśli jest
kilka osób, które mogą pełnić tę samą funkcję, wówczas nic nie stoi
na przeszkodzie, by podzieliły one między siebie różne części tej
funkcji. Na przykład jeden z diakonów może wykonać części przeznaczone
do śpiewu, drugi usługiwać przy ołtarzu; gdy jest kilka czytań,
dobrze będzie rozdzielić je między kilku lektorów itp. Nie
wypada jednak, aby kilka osób dzieliło między siebie jedyny element
celebracji, np. by dwóch lektorów wykonywało, jeden po drugim, to
samo czytanie. Wyjątkiem jest opis Męki Pańskiej.
110.
Jeśli we Mszy świętej z udziałem ludu jest tylko jeden usługujący,
winien wykonywać różne funkcje.
111.
Każdą celebrację liturgiczną należy
starannie przygotować przy zgodnym współudziale wszystkich zainteresowanych
oraz przy użyciu mszału i innych ksiąg liturgicznych, tak co do
strony obrzędowej, jak i spraw duszpasterskich czy muzyki. Dokonuje
się tego pod kierunkiem rektora kościoła, uwzględniając także zdanie
wiernych w sprawach, które ich bezpośrednio dotyczą. Kapłanowi
zaś przewodniczącemu celebracji przysługuje zawsze prawo decydowania
o tym, co należy do jego zadań 90.
|