| |
INSTRUKCJA
ŚWIĘTEJ KONGREGACJI OBRZĘDÓW "EUCHARISTICUM MYSTERIUM"
Z 25 MAJA 1967 R.
O KULCIE TAJEMNICY EUCHARYSTYCZNEJ
(AAS 59 (1967) 5 99-637).
WSTĘP
l.
OSTATNIE DOKUMENTY KOŚCIOŁA DOTYCZĄCE TAJEMNICY EUCHARYSTYCZNEJ
Tajemnica eucharystyczna
jest prawdziwie ośrodkiem świętej Liturgii, a nawet całego życia
chrześcijańskiego. Toteż Kościół pouczony przez Ducha Świętego usiłuje
coraz bardziej ją pogłębiać i coraz intensywniej z niej żyć.
W naszych czasach święty Sobór Watykański II uwydatnił różne ważne
aspekty tej tajemnicy.
Przez Konstytucję o świętej Liturgii przypomniał on niektóre rzeczy
dotyczące natury i doniosłości Eucharystii 1;
ustanowił dalej zasady rewizji obrzędów najświętszej ofiary Mszy
św., by sprawowanie tej tajemnicy sprzyjało czynnemu i pełnemu uczestnictwu
wiernych 2;
ponadto poszerzył praktykę koncelebry i Komunii św. pod obiema postaciami
3.
W Konstytucji o Kościele wyłożył ścisły związek zachodzący między
Eucharystią a tajemnicą Kościoła 4.
W innych wreszcie dokumentach po wielokroć podniósł doniosłość tajemnicy
eucharystycznej w życiu wiernych 5
oraz jej moc oświetlenia sensu działalności ludzkiej i całej natury
stworzonej, ponieważ w niej "składniki przyrody wyhodowane
przez ludzi, przemieniają się w Ciało i Krew chwalebną" 6.
Drogę do tych licznych wypowiedzi świętego Soboru przygotował pap.
Pius XII głównie przez encyklikę "Mediator Dei" 7.
Papież zaś Paweł VI" przypomniał w encyklice "Mysterium
Fidei" 8
znaczenie niektórych części nauki o Eucharystii, zwłaszcza o rzeczywistej
obecności Chrystusa i kulcie należnym temu Sakramentowi poza Mszą
św.
2.
KONIECZNOŚĆ UWZGLĘDNIENIA JEDNOCZEŚNIE CAŁEJ NAUKI TYCH DOKUMENTÓW
Z tego względu
ostatnimi czasy niektóre aspekty tradycyjnej nauki o tej tajemnicy
usilniej rozważa się tu i ówdzie w Kościele i z nową gorliwością
przedstawia się pobożności wiernych, przy współudziale również studiów
czy inicjatyw, głównie liturgicznych i biblijnych.
Konieczną jest więc rzeczą, aby z całej nauki zawartej w tych dokumentach
brać normy praktyczne, celem pokazania, w jaki sposób lud chrześcijański
winien odnosić się do tej tajemnicy, by zdobyć tę znajomość, którą
Sobór ukazał Kościołowi.
Chodzi bowiem o to, by tajemnica eucharystyczna, W pełni rozważana
W różnorakich swoich aspektach, ukazała się oczom wiernych w należytym
sobie blasku a stosunki, które w myśl nauki Kościoła zachodzą wedle
obiektywnego rozeznania między różnymi aspektami tej tajemnicy,
torowały sobie drogę w życiu i umysłowości wiernych.
3.
WAŻNIEJSZE PUNKTY NAUKI ZAWARTEJ W TYCH DOKUMENTACH
Wśród założeń
doktrynalnych, które da się rozeznać we wspomnianych dokumentach
kościelnych o tajemnicy eucharystycznej, trzeba odnotować następujące,
jako wywierające wpływ na postawę ludu chrześcijańskiego w stosunku
do tej tajemnicy i z tego względu mające bezpośredni związek z celem
niniejszej Instrukcji.
a) "Syn Boży w naturze człowieczej
z Nim zjednoczonej, zwyciężając śmierć przez śmierć i zmartwychwstanie
swoje, odkupił człowieka i przemienił w nowe stworzenie (por. Ga
6, 15; 2 Kor 5, 17). Udzielając bowiem Ducha swego, ustanowił braci
swoich, powołanych ze wszystkich narodów, w sposób mistyczny jako
Ciało swoje. W ciele tym życie Chrystusowe rozlewa się na wiernych,
którzy przez Sakramenty jednoczą się w sposób tajemny i rzeczywisty
z umęczonym i uwielbionym Chrystusem" 9.
Dlatego "Zbawiciel nasz podczas Ostatniej Wieczerzy, tej nocy,
kiedy został wydany, ustanowił eucharystyczną Ofiarę Ciała i Krwi
swojej, aby w niej na cale wieki, aż do swego przyjścia, utrwalić
Ofiarę Krzyża i tak umiłowanej Oblubienicy Kościołowi, powierzyć
pamiątkę swej męki i zmartwychwstania: sakrament miłosierdzia, znak
jedności, węzeł miłości, ucztę paschalną, w której spożywamy Chrystusa,
w której dusza napełnia się łaską i otrzymuje zadatek przyszłej
chwały" 10.
Stąd Msza św., czyli Wieczerza Pańska, jest zarazem i nierozdzielnie:
- ofiarą, która utrwala ofiarę krzyża,
- pamiątką śmierci i zmartwychwstania Pana mówiącego: "Czyńcie
to na moją pamiątkę" (Łk 22,19);
- świętą ucztą, w czasie której lud Boży przez przyjęcie Ciała i
Krwi Pańskiej uczestniczy w dobrach ofiary paschalnej, wznawia nowe
przymierze raz zawarte z ludźmi przez Boga w krwi Chrystusowej,
a w wierze i nadziei wyobraża i uprzedza ucztę eschatologiczną w
królestwie Ojca, głosząc śmierć Pana "aż przyjdzie" 11.
b) We mszy św. więc ofiara i święta
uczta tak należą do tej samej tajemnicy, że jedna łączy się ścisłym
węzłem z drugą.
Pan bowiem staje się żertwą w ofierze Mszy św., "gdy zaczyna
być sakramentalnie obecny jako duchowy pokarm wiernych pod postaciami
chleba i wina" 12.
I w tym celu Chrystus powierzył Kościołowi tę ofiarę, by wierni
uczestniczyli w niej tak duchowo przez wiarę i miłość, jak i sakramentalnie
przez ucztę Komunii świętej. Uczestnictwo zaś w Wieczerzy Pańskiej
jest zawsze zespoleniem z Chrystusem, wydającym się za nas Ojcu
na ofiarę 13.
c) Sprawowanie Eucharystii dokonujące
się we Mszy św. jest czynnością nie tylko Chrystusa, lecz także
Kościoła. W niej bowiem Chrystus, utrwalając przez wieki w sposób
bezkrwawy dokonaną na krzyżu ofiarę 14,
poprzez posługę kapłanów ofiaruje się Ojcu na zbawienie świata 15.
Kościół zaś, oblubienica i służebnica Chrystusa, pełniąc razem z
Nim rolę kapłana i hostii, ofiaruje Go Ojcu a równocześnie razem
z Nim samego siebie cały ofiaruje 16.
W ten sposób Kościół, szczególnie w wielkiej modlitwie eucharystycznej,
składa razem z Chrystusem dzięki Ojcu w Duchu Świętym za wszelkie
dobra, których użycza ludziom w dziele stworzenia a w sposób naprawdę
wspaniały w tajemnicy paschalnej, oraz błaga Go o przyjście Jego
Królestwa.
d) Dlatego żadna Msza św., jak w
ogóle żadna czynność liturgiczna, nie jest czynnością czysto prywatną,
lecz obrzędem Kościoła jako społeczności, zorganizowanej wedle różnych
stanów i zadań, w której poszczególne jednostki, wedle własnego
stanu, pełnią właściwe zadania 17.
e) Sprawowanie Eucharystii w ofierze
Mszy św. jest prawdziwie początkiem i celem kultu, oddawanego jej
poza Mszą św. Nie tylko bowiem święte Postaci, pozostające po Mszy
św., z niej pochodzą, lecz nadto przechowuje się je po Mszy św.
w tym szczególnym celu, by wierni nie mogący uczestniczyć we Mszy
św. łączyli się przez Komunię sakramentalną, przyjętą w należytym
usposobieniu z Chrystusem i Jego ofiarą sprawowaną we Mszy św.18
Dlatego Ofiara eucharystyczna jest źródłem i szczytem całego kultu
Kościoła i całego żyda chrześcijańskiego 19.
W tej Ofierze dziękczynienia, przebłagania, prośby i chwały wierni
w pełniejszy sposób uczestniczą, gdy nie tylko ofiarują Ojcu z całego
serca z kapłanem Świętą Żertwę, a w niej samych siebie, lecz gdy
przyjmują również tę Żertwę w Sakramencie.
f) Nikt nie powinien wątpić, "że
wszyscy wierni Chrystusowi według zwyczaju stale przyjętego w Kościele
katolickim, mają temu Najświętszemu Sakramentowi oddawać najwyższy
kult uwielbienia, który należy się prawdziwemu Bogu. Sakrament ten
bowiem nie powinien być mniej uwielbiany z tego powodu, że Chrystus
Pan ustanowił go dla spożywania" 20.
Należy również uwielbiać Chrystusa w przechowywanym Sakramencie
21,
skoro jest tam obecny substancjalnie przez tę przemianę chleba i
wina, która w myśl Soboru Trydenckiego 22
zwie się najstosowniej przeistoczeniem.
g) Tajemnicę eucharystyczną należy
zatem rozpatrywać w całym wymiarze zarówno w samym obrzędzie Mszy
św. jak i w kulcie świętych Postaci, przechowywanych po Mszy św.
dla przedłużenia łaski Ofiary 23.
Z tych założeń trzeba wysnuwać normy co do praktycznego urządzenia
kultu należnego temu Sakramentowi również po Mszy św. i co do jego
powiązania z należytym ułożeniem ofiary Mszy św. po myśli przepisów
Soboru Watykańskiego II i innych dokumentów Stolicy Apostolskiej
odnośnie do tego przedmiotu 24.
4.
OGÓLNY SENS NINIEJSZEJ INSTRUKCJI
Wobec tego Papież
Paweł VI zlecił Radzie wyłonionej dla wykonania Konstytucji o świętej
Liturgii, żeby przygotowała specjalną instrukcję, w której by były
podane takie normy praktyczne, bardziej przydatne w dzisiejszych
warunkach.
Normy te winny przede wszystkim zmierzać do tego, by nie tylko miano
przed oczyma ogólniejsze zasady, które należy podawać ludowi w katechizmie
o tajemnicy eucharystycznej, lecz by również bardziej zrozumiałe
stały się znaki sprawowania Eucharystii jako pamiątki Pańskiej i
oddawania jej czci w Kościele jako Sakramentowi trwałemu.
Choć bowiem w tej tajemnicy mamy znamienne i osobliwe to, że sam
Sprawca świętości w niej jest obecny, ma ona jednak wspólne z pozostałymi
sakramentami to, że jest symbolem rzeczy świętej i widzialną formą
niewidzialnej łaski 25.
Stąd tym bezpieczniej i skuteczniej przeniknie umysłowość i życie
wiernych, im bardziej stosowne i jasne będą przejawy jej sprawowania
i kultu 26.
|
