| |
SAKRAMENTALIA
I NABOŻEŃSTWA
Instrukcja
Episkopatu Polski o obrzędach błogosławieństw
- (25 XI 1993)
1. Konferencja
Episkopatu Polski przekazuje duchowieństwu i wiernym Obrzędy błogosławieństw
odnowione według wskazań Soboru Watykańskiego II.
2. Księga ta stawia przed duchowieństwem nowe zadania. Trzeba
je podjąć z przekonaniem, że dobre sprawowanie liturgii błogosławieństw
w różnych zdarzeniach życia doczesnego, będzie dla wiernych okazją
do chwalenia Boga i wypraszania łask.
3. Wprowadzenie teologiczne i pastoralne do księgi Obrzędy
błogosławieństw zawiera ogólny zarys teologii błogosławieństw oraz
szczegółowe przepisy o ich sprawowaniu. Dlatego to Wprowadzenie
powinno być dokładnie przestudiowane przez alumnów w czasie studiów
seminaryjnych. Natomiast duchowieństwo powinno się z nim zapoznać
na specjalnych kursach duszpasterskich lub na konferencjach dekanalnych.
Należy również przestudiować całą zawartość księgi.
4. Znaczenie i doniosłość błogosławieństw, które przede wszystkim
wysławiają Boga a także uświęcają ludzi w różnych okolicznościach
ich życia, należy wyjaśniać wiernym w środkach społecznego przekazu,
w ramach niedzielnych kazań i w nauczaniu katechetycznym oraz podczas
samych obrzędów, aby mogli świadomie, czynnie i owocnie uczestniczyć
w sprawowaniu błogosławieństw.
5. Ponieważ formularze błogosławieństw przewidują zwykle
różne elementy do wyboru, każde sprawowanie błogosławieństw powinno
być starannie przygotowane. Należy dokonać przewidzianego wyboru
czytań i śpiewów, wyznaczyć ich wykonawców i sprawdzić ich przygotowanie.
6. Przy uroczystym błogosławieństwie należy wybrać pieśni
dobrze znane miejscowej wspólnocie i dostosowane do treści błogosławieństwa.
Można wykorzystać hymny z Liturgii Godzin, których treść odpowiada
okolicznościom. Ich wykonanie należy starannie przygotować.
7. Wskazane jest, aby uroczyste błogosławieństwa dotyczące
całej wspólnoty(np. błogosławieństwo dzwonów, chrzcielnicy, stacji
Drogi Krzyżowej, nowego klasztoru) poprzedzić nabożeństwami, w czasie
których można przygotować wspólnotę do godnego przeżycia obrzędu.
8. Należy wiernie zachować zasady dotyczące szafarza, miejsca
i formy błogosławieństw.:
a) Wszystkie błogosławieństwa
związane ze Mszą św. sprawuje biskup albo kapłan. Podobnie biskupowi
lub kapłanowi są zastrzeżone błogosławieństwa, które przeznaczają
jakąś rzecz do kultu Bożego. W innych błogosławieństwach kapłana
może zastąpić diakon lub wierny świecki, odpowiednio przygotowany
i upoważniony przez ordynariusza miejscowego;
b) W świątyniach powinni udzielać
błogosławieństw kapłani lub diakoni. Na mocy starożytnego zwyczaju,
pokarmy na stół wielkanocny mogą błogosławić akolici i lektorzy;
c) Poza miejscami świetnymi,
te błogosławieństwa, w których przewidziano możliwość sprawowania
ich przez świeckich, mogą sprawować upoważnieni przez miejscowego
ordynariusza zakonnicy, katecheci i wierni świeccy. Zawsze, gdy
jest obecny kapłan lub diakon, do niego należy przewodniczenie obrzędowi.
Jeżeli obrzędowi przewodniczy akolita lub lektor, używa formuł przewidzianych
dla świeckich, a nie dla kapłana lub diakona;
d) Rodzice zawsze mogą udzielać
błogosławieństwa swoim dzieciom w domach rodzinnych.
9. Błogosławieństw w imieniu Kościoła można udzielić katolikom,
katechumenom, a nawet , jeżeli nie ma zakazu Kościoła, również niekatolikom
(KPK kan 1170).
Gdy błogosławieństwa mają być sprawowane wspólnie z braćmi odłączonymi,
należy przestrzegać norm wydanych przez ordynariusza miejscowego.
10. Wiele błogosławieństw podano w kilku formach: w czasie
Mszy św. lub poza Mszą św., w formie dłuższej lub krótszej. Szafarz,
w porozumieniu z uczestnikami błogosławieństwa, powinien wybrać
formę dostosowaną do okoliczności.
11. Księga Obrzędy błogosławieństw przewiduje możliwość łączenia
kilku błogosławieństw, a także możliwość wykorzystywania elementów
poszczególnych błogosławieństw w innych okolicznościach, np.: w
czasie dorocznego błogosławieństwa domów można zastosować modlitwy
zawarte w obrzędach błogosławieństwa seminarium, szkoły, biblioteki
i podobnych instytucji społecznych. Wymaga to niewątpliwie dobrej
znajomości tych tekstów ze strony szafarza.
12. Obrzędy błogosławieństw bardzo często polecają w modlitwie
wspólnej uwzględnić charakter okresu liturgicznego oraz inne "szczególne
okoliczności", np.: w czasie błogosławieństwa rodziny wypada
uwzględnić chorobę albo nieobecność kogoś z członków rodziny związaną
z trudnym zadaniem itp. W dodatkowych wezwaniach należy uwzględnić
styl całej modlitwy wspólnej i wymagania poprawności językowej.
Dlatego w ramach studiów seminaryjnych należy przeprowadzić ćwiczenia
w formułowaniu dodatkowych próśb związanych z różnymi okolicznościami.
13. Warto również zwrócić uwagę na możliwość adaptacji, np.
we Wprowadzeniu do obrzędów błogosławieństwa przy stole wyraźnie
powiedziano, że proponowane schematy, teksty i formuły stanowią
pomoc z jakiej mogą korzystać rodziny i wspólnoty przy układaniu
własnych modlitw przy stole. Wiele zgromadzeń polskich już od czasów
Soboru ma krótkie modlitwy przy stole, dostosowane do okresów roku
liturgicznego. Mogą je zachować lub dodać nowe elementy.
14. Kapłani i diakoni przewodniczą obrzędom błogosławieństw
ubrani w albę i stułę, lub sutannę, komżę i stułę. W czasie uroczystych
błogosławieństw można użyć kapy. Akolici i lektorzy wkładają albę
lub komżę. Członkowie Zgromadzeń Zakonnych, nie będący kapłanami
ani diakonami, przy sprawowaniu błogosławieństw wkładają albę lub
komżę.
Wierni świeccy zachowują strój ustalony przez ordynariusza miejscowego.
15. Zwraca się uwagę na nr 27 Wprowadzenia, który zakazuje
błogosławienia rzeczy i miejsc samym znakiem krzyża, bez odczytania
słowa Bożego lub odmówienia odpowiedniej modlitwy.
16. Przypominamy prawdę zawartą w Konstytucji o liturgii:
Liturgia sakramentów i sakramentaliów sprawia, że prawie każde wydarzenie
życia odpowiednio usposobionych wiernych zostaje uświęcone przez
łaskę wypływającą z paschalnego misterium Męki, Śmierci i Zmartwychwstania
Chrystusa, z którego czerpią moc wszystkie sakramenty i sakramentalia;
w ten sposób niemal każde użycie rzeczy materialnych może zostać
skierowane do uświęcenia człowieka i uwielbienia Boga (KL nr 61).
Jasna Góra,
dnia 25 XI 1993 r.
+ Józef Kardynał
Glemp
Prymas Polski
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski
+ Tadeusz Rybak
Przewodniczący Komisji Episkopatu
do Spraw Liturgii i Duszpasterstwa Liturgicznego
|
