Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Episkopatu Polski

Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów ustanowiła dla krajów języka niemieckiego Komisję Biskupów "Ecclesia celebrans", która ma wspomagać Konferencje Episkopatów Austrii, Niemiec i Szwajcarii oraz arcybiskupów Luksemburga i Vaduz w ich odpowiedzialności za teksty liturgiczne. Wcześniej w 2002 r. została ustanowiona podobna Komisja dla krajów języka angielskiego "Vox Clara Committee" (zob. "Anamnesis" 8 (2002) nr 4 (31) s. 105).

Komisja "Ecclesia celebrans" dnia 2 listopada 2004 r. spotkała się na pierwszym zebraniu w Kolonii i rozpoczęła pracę. Jej członkami są: arcybiskup Kolonii - kard. Joachim Meisner (przewodniczący), biskup St. Pölten - dr Klaus Küng (wiceprzewodniczący), biskup pomocniczy z Chur - dr Paul Vollmar SM (sekretarz), biskup Essen - dr Felix Genn, biskup Würzburga - dr Friedhelm Hofmann, biskup GrazSeckau - dr Egon Kapellari i biskup Passau - Wilhelm Schraml. Zostali oni powołani przez Kongregację na okres 5 lat.

Przy rewizji przekładu niemieckiego mszału współpracować będą biskupi, teologowie różnych dyscyplin, znawcy języka i literatury, a także eksperci od wychowania muzycznego i logopedzi. Rewizja i nowa redakcja Mszału rzymskiego w przekładzie niemieckim mają być ukończone do 2009 r.

2. Spotkanie diecezjalnych duszpasterzy służby liturgicznej

Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Episkopatu Polski wraz z Podkomisją ds. Służby Liturgicznej w dniach 8 i 9 listopada 2004 r. w Domu Rekolekcyjno-Formacyjnym w Warszawie przy ul. Dewajtis 3 zorganizowała kolejne 56. już spotkanie diecezjalnych duszpasterzy służby liturgicznej. Spotkaniu przewodniczyli bp Stefan Cichy - przewodniczący wspomnianej Komisji i bp Grzegorz Balcerek - przewodniczący Podkomisji ds. Służby Liturgicznej. Głównym tematem spotkania był Rok Eucharystii. Uczestnicy wysłuchali czterech referatów i kilka komunikatów. O miejscu Eucharystii w życiu Kościoła na podstawie encykliki Ecclesia de Eucharistia mówił ks. dr Stanisław Madeja CSsR z Tuchowa. Główne myśli instrukcji Redemptionis sacramentum przedstawił ks. prof. Stanisław Czerwik z Kielc. Zadaniami duszpasterskimi na Rok Eucharystii zajął się ks. dr Dariusz Kwiatkowski z Kalisza. Sprawę stroju męskiej i żeńskiej służby liturgicznej omówił ks. dr Piotr Greger z Bielska Białej. W ramach komunikatów bp Stefan Cichy przedstawił prace Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, s. Iwona Kopacz zdała relację z VII Kongresu Teologów Polskich w Lublinie, ks. dr Stanisław Szczepaniec omówił I Ogólnopolski Kongres Muzyki Liturgicznej, który odbył się w dniach 17-19 września 2004 r. w Krakowie. Na temat akcji "Polscy ministranci - Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II" i pielgrzymki delegacji ministrantów do Rzymu mówił ks. red. Waldemar Hanas z Poznania. Po referatach była dyskusja. Wieczorem pierwszego dnia miał miejsce krąg, w czasie którego uczestnicy dzielili się swymi doświadczeniami.

Materiały z tego spotkania diecezjalnych duszpasterzy służby liturgicznej będą opublikowane w numerze 41 biuletynu "Anamnesis".

3. Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny w Guadalajarze.

"Eucharystia - światło i życie na nowe tysiąclecie"

Na rozpoczęcie Roku Eucharystii od 10 do 17 października 2004 r. odbył się w Guadalajarze w Meksyku 48. Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny. W dniu inauguracji Kongresu uroczystej liturgii na stadionie Jalisco przewodniczył papieski legat, kardynał Jozef Tomko. W liturgii brało udział około 60 tysięcy wiernych. Informacje o tym Kongresie w kilku językach znajdują się na stronie internetowej www.congresoeucaristico.org W czasie kongresu około 4 milionów wiernych brało udział w nocnych adoracjach Najświętszego Sakramentu. Na jego zakończenie w dniu 17 października połączono się przez telewizję z Watykanem.

4. Sympozjum na temat "Śladami świętych i błogosławionych w życiu konsekrowanym"

W dniach 13-14 października 2004 r. na Jasnej Górze odbyło się sympozjum zorganizowane przez Komisję ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów EpiskoŹpatu Polski na temat "Śladami świętych i błogosławionych w życiu konsekrowanym". W czasie tego sympozjum przeznaczonego dla osób konsekrowanych uczestnicy wysłuchali następujących referatów: "Wspólnota ze świętymi" (ks. dr Mateusz Matuszewski - Warszawa), "Miejsce świętych w liturgii a współczesny chrystocentryzm" (ks. prof. dr hab. Bogusław Nadolski TChr - Poznań), "Święci jako znaki czasu w nauczaniu Jana Pawła II" (ks. dr Sławomir Pawiński - Opole), "Kult relikwii świętych" (ks. dr Zbigniew Kobus - Paradyż), "Polska twórczość hagiograficzna. Próba bilansu" (s. prof. Aleksandra Witkowska OSU - KUL Lublin), "Ikonografia hagiograficzna" (ks. prof. dr hab. Ryszard Knapiński - KUL Lublin). Materiały z tego sympozjum drukowane są w niniejszym numerze "Anamnesis".

5. XX Lądzkie Sympozjum Liturgiczne

W dniu 15 października 2004 r. w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Salezjańskiego w Lądzie nad Wartą odbyło się XX Lądzkie Sympozjum Liturgiczne.

O historii tych sympozjów można przeczytać na stronie internetowej www.lsl.salezjanie.opoka.org.pl/index.php?go=wszystko/historia.

Tegoroczne sympozjum dotyczyło 40-lecia ogłoszenia Konstytucji o liturgii świętej. Uczestnicy wysłuchali następujących referatów: "Ruch liturgiczny jako Ťprzejście Ducha Świętego w Kościeleť" (bp dr Stefan Cichy - Katowice), "Redakcja Sacrosanctum Concilium przełomem odnowy życia religijnego w Kościele" (ks. prof. dr hab. Jerzy Stefański - Poznań/Gniezno), "Influsso della Sacrosanctum Concilium nellinsegnamenŹto della teologia: da S.C. 16 ad OT 16 quale cammino in vista di una Ťsintesiť? - Wpływ Sacrosanctum Concilium na nauczanie teologii: od KL 16 do DFK 16, jako droga do pewnej Ťsyntezyť?" (ks. prof. dr Stefano Rosso SDB - Turyn), "Participatio actuosa jako cel reformy liturgicznej"(ks. prof. dr hab. Adam Durak SDB - UKSW/Ląd), "Pastoralne wyzwania konstytucji Sacrosanctum Concilium dla Kościoła w Polsce" (ks. prof. dr hab. Helmut Sobeczko - Opole) i "Liturgia culmen et fons duchowego życia chrześcijanina" (ks. prof. dr hab. J. Jerzy Kopeć CP - Lublin).

6. Pierwszy Ogólnopolski Kongres Muzyki Liturgicznej

Pierwszy Ogólnopolski Kongres Muzyki Liturgicznej odbywający się pod hasłem "Musicam sacram promovere" miał miejsce w Krakowie w dniach 17-19 września 2004 r.
Jego głównym organizatorem było Stowarzyszenie Polskich Muzyków KościelŹnych. Wśród licznych współorganizatorów należy wymienić: Kurię Metropolitalną w Krakowie, Papieską Akademię Teologiczną, Polską Federację Pueri Cantores, Polski Związek Chórów Kościelnych Cecilianum oraz Komisję ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, w tym szczególnie Podkomisję do spraw Muzyki Kościelnej Konferencji Episkopatu Polski.

Kongres odbywał się na trzech zasadniczych płaszczyznach.

1. Najważniejszą z nich była sama liturgia. Codziennie celebrowano uroczystą Eucharystię, której kolejno przewodniczyli: kard. Franciszek Macharski, bp Stefan Cichy i bp Marcjan Trofimiak z Łucka na Ukrainie. Nieszpory niedzielne prowadził bp Zbigniew Kiernikowski. W czasie obrzędów wykonywano śpiewy monodyczne, wielogłosowe oraz muzykę instrumentalną (organową). Repertuar został dobrany w takim zakresie i w taki sposób, aby nie przesłaniał świętych obrzędów. W pierwszym dniu śpiewy prowadził kantor z Białej Podlaskiej i międzyzakonna schola sióstr z Krakowa; w drugim dniu muzykę liturgiczną wykonywał kantor, schola Studium Organistowskiego oraz Chór Mariański z Krakowa; w liturgii niedzielnej Chłopięco-Męski Chór Katedry Siedleckiej Pueri Cantores Podlachienses oraz Młodzieżowy Chór Parafii Chrystusa Miłosiernego w Białej Podlaskiej Schola Cantorum Misericordis Christi wykonywały chorał gregoriański i śpiewy polifoniczne. Śpiewom w dwóch pierwszych dniach towarzyszyła muzyka organowa. W pełnym i żywym udziale zebranych wiernych, pomagała specjalnie wydana w tym celu broszura zawierająca śpiewy poszczególnych liturgii.

2. Drugą bardzo ważną płaszczyzną były obrady teoretyczne. Wygłoszono następujące referaty:

Prof. M. Dyżewski - "Miejsce muzyki w kulturze Kościoła".
Ks. dr R. Tyrała - "Dokumenty Kościoła w Polsce o muzyce liturgicznej".
Ks. prof. S. Czerwik - "Księgi liturgiczne w języku polskim po Soborze Watykańskim II".
Dr hab. R. Pośpiech - "Edukacja i formacja liturgiczno-muzyczna".
Ks. dr hab. szt. muz. A. Zając - "Inkulturacja w obszarze muzyki liturgicznej wobec wyzwań współczesnej muzycznej popkultury".

Bardzo istotną rolę w warstwie teoretycznej odegrały dyskusje panelowe, które obejmowały następujące tematy:

Monodia liturgiczna,
Muzyka wokalna i wokalno-instrumentalna,
Muzyka instrumentalna, organy,
Śpiewniki kościelne,
Nowe księgi liturgiczne,
Nauczanie muzyki,
Kantor i organista,
Chór, schola, zespoły instrumentalne,
Imprimatur i prawa autorskie,
Transmisje liturgii.

Należy podkreślić, że zarówno referaty, jak i dyskusje w kręgach panelowych poruszały bardzo istotne problemy związane z liturgią i muzyką. Spowodowało to zainteresowanie i bardzo żywy, czynny udział słuchaczy.

3. Ostatnią płaszczyzną były towarzyszące Kongresowi koncerty. W pierwszym dniu obrad w bazylice OO. Franciszkanów wystąpił Chór Epifania z parafii Miłosierdzia Bożego w Warszawie oraz Chór Chłopięcy Pueri Cantores S. Nicolai z Bochni. Te zespoły wykonały zarówno utwory liturgiczne, jak i kompozycje bardzo blisko z liturgią związane. Słuchacze obydwa występy przyjęli z ogromnym aplauzem.

W drugim dniu odbył się koncert organowy w bazylice św. Floriana, w którym wystąpili: A. Bialic i J. Serafin. Zaprezentowali oni utwory Pieterszoona, Sweelincka, Buxtehudego i Bacha. Liczna frekwencja i spontaniczna reakcja słuchaczy świadczyły o mistrzowskim poziomie wykonania tej pięknej muzyki.

Wszystkie wymienione warstwy Kongresu cieszyły się ogromnym zainteresowaniem. Na obrady przyjechało bowiem ponad 200 muzyków z całej Polski, nie licząc muzyków krakowskich.

Osiągnięcia Kongresu są dwojakie: uświadomienie stanu i poziomu muzyki liturgicznej w polskich świątyniach oraz propozycje jego naprawy i dalszego rozwoju.

Z natury rzeczy w tym "Triduum Musicae Sacrae" nie mogła uczestniczyć cała rzesza muzyków z wszystkich zakątków kraju. Dlatego Walne Zebranie Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych podjęło inicjatywę, aby w całej Polsce odbyły się Diecezjalne Kongresy Muzyki Liturgicznej, które by rozpowszechniły idee Kongresu Ogólnopolskiego i objęły szerokie kręgi ludzi wierzących. Zarząd Stowarzyszenia został upoważniony do wystosowania odpowiednich informacji i pism do biskupów diecezjalnych, aby podjęli i przeprowadzili tę propozycję.

Na koniec należy skierować wyrazy uznania pod adresem Gospodarzy Kongresu, którzy robili wszystko, aby uczestnicy nie żałowali czasu poświęconego obradom. Z pewnością było to spotkanie udane.

7. Liturgiczne nowości wydawnicze

2004
Książki

Ks. Stanisław Szczepaniec, Eucharystia w domu Ojca. Wielkopostne rekolekcje parafialne, Wydawnictwo św. Stanisława BM, Kraków 2004, ISBN 83-7422-010-4.

Cantate Dominum canticum novum. Księga pamiątkowa dedykowana Księdzu Kazimierzowi Pasionkowi, red. ks. Stanisław Garnczarski, Wydawnictwo Biblos, Tarnów 2004, ISBN 83-7332-228-0.

Paternoster Mauro, Varietates legitimae. Liturgia romana e inculturazione, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-209-7587-4.

Bp Zbigniew Kiernikowski, Światło i moc liturgii. Katechezy liturgiczne. Część I: Zgromadzenie eucharystyczne. Obrzędy wstępne, Wydawnictwo Sióstr Loretanek, Warszawa - Siedlce 2004, ISBN 83-7257-160-0.

Rok Eucharystii. Dokumenty Kościoła I, Wydawnictwo Księgarni św. Jacka, Katowice 2004, ISBN 83-7030-391-9.

Congregazione per il Culto Divino e la Disciplina dei Sacramenti, Suggerimenti e proposte Anno dell'Eucaristia ottobre 2004-ottobre 2005, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-209-7647-1.

List apostolski "Mane nobiscum Domine" Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów, duchowieństwa i wiernych na Rok Eucharystii październik 2004 r. - październik 2005 r., Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, Wydawnictwo św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej. Kraków 2004, ISBN 83-7422-007-4.

Juan Pablo II, Mane nobiscum Domine. Carta apostolica del sumo Pontifice Juan Pablo II al Episcopado, al Clero y a los Fieles para el ano de la Eucaristia octubre 2004-octubre 2005, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2097-639-0.

Joao Paulo II, Mane nobiscum Domine. Carta apostolica do sumo Pontifice Joao Paulo II ao Episcopado, Clero e Fieis para o ano da Eucaristia outubro 2004-outubro 2005, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2096-927-0.

Johannes Paul II, Mane nobiscum Domine. Apostolisches schreiben seiner Heiligkeit Papst Johannes Paul II an die Bischofe, den Klerus und die Gläubigen zum Jahr der Eucharistie oktober 2004-oktober 2005, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2096-926-2.

Jean-Paul II, Mane nobiscum Domine. Lettre Apostolique du souverain Pontife Jean-Paul II a l'Episcopat, au clergé et aux fidéles pour l'année de l'Eucharistie octobre 2004-octobre 2005, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2097-638-2.

Nova et vetera. Forme tropate per i canti di ingresso e di comunione (Fulvio Rampi testi a cura di F. Lonardi), Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2097-620-X.

Paolo VI e l'Eucaristia, a cura di Leonardo Sapienza, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2097-632-3.

Max Thurian, L'Eucaristia, Libreria Editrice Vaticana, Roma 2004, ISBN 88-2097-629-3.
O. Jean-Marie Girardin, Miesiąc dusz czyśćcowych, Wydawnictwo Marianów, Warszawa 2004, ISBN 83-7119-472-2.